Home首页 / Previous上一个
||envelope
Mongolian language directory

各种蒙文文章: 07Miscellaneous Mongolian Reading: 07

Mongolian script does not work properly on all systems or browsers. It may help to download Mongolian White Font. 有的系统和浏览器老蒙文文字显示不对。如果有问题的话,下载一下蒙古文白体

A wonderful story about an itinerant monk. Such monks were ambivalent figures in Mongolia, often more roguish than religious, more cunning than pious. (From Явган Үлгэр, ISBN 978-7-5311-6231-5)巡回和尚的故事。 这种和尚是蒙古的矛盾的数字,往往诡诈心赛过宗教心,狡猾赛过虔诚。

1. Mongol Bichig1. 老蒙文

ᠰᠡᠴᠡᠨ ᠪᠠᠳᠢᠷᠴᠢᠨ

ᠡᠷᠲᠡ ᠣᠷᠢᠳᠣ ᠴᠠᠭ ᠲᠣ ᠶᠡᠬᠡ ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡ ᠠᠢᠯ ᠪᠠᠢᠵᠡᠢ ᠭᠡᠨ᠎ᠡ᠃ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠦ ᠬᠢ ᠶᠠᠳᠠᠭᠣ ᠬᠣᠭᠣᠰᠣᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠳᠤ ᠠᠶᠠᠭ᠎ᠠ ᠴᠣ ᠴᠠᠢ ᠠᠮᠰᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠲᠠᠪᠠᠭ ᠲᠠᠢ ᠢᠳᠡᠭᠡ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠳᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷ ᠪᠠᠷᠠᠬᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠵᠠᠶᠠᠭ᠎ᠠ ᠮᠠᠭᠣᠲᠠᠢ ᠭᠣᠶᠣᠯᠭᠠᠴᠢᠨ ᠭᠡᠵᠦ ᠲᠡᠳᠡᠨ ᠳᠤ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡᠯᠬᠡᠵᠦ᠂ ᠨᠣᠯᠮᠣᠵᠣ ᠵᠣᠳᠣᠳᠠᠭ ᠪᠠᠢᠵᠡᠢ ᠭᠡᠨ᠎ᠡ᠃

ᠭᠡᠲᠡᠯ᠎ᠡ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠢ ᠨᠢ ᠮᠡᠳᠡᠳᠡᠭ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠᠲᠢᠷᠴᠢᠨ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠦ ᠳᠤ ᠣᠴᠢᠬᠣ ᠭᠡᠵᠦ ᠶᠠᠪᠣᠲᠠᠯ᠎ᠠ ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠦ ᠡᠬᠡᠨᠡᠷ ᠪᠠᠷ᠎ᠠ ᠵᠢ ᠨᠢ ᠬᠠᠷᠠᠭᠠᠳ ᠭᠡᠷ ᠦᠨ ᠵᠢᠠᠨ ᠡᠭᠦᠳᠡᠨ ᠳᠤ ᠳᠡᠭᠡᠰᠦ ᠲᠠᠲᠠᠵᠤ᠂ ᠬᠥᠯ ᠬᠤᠷᠢᠭᠰᠠᠨ ᠲᠣᠬᠢᠶ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠭᠠᠵᠤ ᠭᠡᠨ᠎ᠡ᠃ ᠪᠠᠳᠢᠷᠴᠢᠨ ᠰᠢᠭᠣᠳ ᠶᠠᠪᠣᠭᠠᠳ ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠦ ᠭᠠᠳᠠᠨ᠎ᠠ ᠣᠴᠢᠵᠤ ᠬᠠᠪᠴᠢᠭ ᠡᠭᠦᠷᠭᠡ ᠪᠡᠨ ᠬᠠᠶᠠᠭᠠᠨ ᠳᠤ ᠨᠢ ᠪᠠᠭᠣᠯᠭᠠᠵᠡᠢ᠃ ᠲᠡᠭᠡᠲᠡᠯ᠎ᠡ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠴᠢᠮᠡᠭᠡ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠦ ᠡᠬᠡᠨᠡᠷ ᠭᠠᠷᠴᠤ ᠢᠷᠡᠭᠡᠳ᠄

《ᠪᠠᠳᠢᠷᠴᠢᠨ ᠭᠣᠸᠠᠢ! ᠮᠠᠨ ᠦ ᠬᠢ ᠬᠥᠯ ᠬᠣᠷᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠨ᠎ᠠ ᠰᠢᠦ ᠳ᠋ᠡ》 ᠭᠡᠵᠡᠢ᠃ ᠪᠠᠰᠠ ᠭᠡᠷ ᠳᠣᠲᠣᠷ᠎ᠠ ᠠᠴᠠ ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠪᠦᠳᠦᠭᠦᠨ ᠳᠠᠭᠤ ᠪᠠᠷ᠄

《ᠮᠠᠨ ᠦ ᠬᠢ ᠬᠥᠯ ᠬᠣᠷᠢᠭᠠᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠭ᠎ᠠ! ᠴᠠᠭᠠᠰᠢ ᠪᠠᠨ ᠪᠤᠰᠢᠭᠤ ᠵᠠᠢᠯᠠ ᠬᠦ᠋!》 ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠥᠭᠡᠭᠡᠵᠦ ᠭᠡᠨ᠎ᠡ᠃

ᠲᠡᠭᠡᠬᠦ ᠪᠡᠷ ᠨᠢ ᠪᠠᠳᠢᠷᠴᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠦᠨ ᠪᠠᠷᠠᠭᠤᠨ ᠤᠷᠢᠳᠤ ᠬᠠᠲᠠᠪᠴᠢ ᠪᠠᠷ ᠭᠠᠷ ᠵᠢᠠᠨ ᠰᠢᠷᠭᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠤᠭᠠᠳ ᠠᠯᠠᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠨ ᠲᠣᠰᠴᠠᠢ᠃ ᠭᠡᠷ ᠲᠣ ᠠᠴᠠ ᠥᠨᠥ ᠬᠠᠷᠠᠮᠴᠢ ᠪᠠᠶᠠᠨ᠄

《ᠴᠢ ᠮᠠᠭᠤ ᠭᠤᠶᠤᠯᠭᠠᠴᠢᠨ ᠶᠠᠭᠠᠭᠢᠬᠤ ᠭᠡᠵᠤ ᠬᠠᠲᠠᠪᠴᠢ ᠪᠠᠷ ᠭᠠᠷ ᠵᠢᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠭ᠎ᠠ ᠶᠤᠮ ᠪᠤᠢ ᠬᠥ᠋!》 ᠭᠡᠵᠦ ᠠᠭᠤᠷᠰᠠᠨ ᠵᠠᠩᠨᠠᠵᠡᠢ᠃ ᠲᠡᠭᠡᠬᠦ ᠳᠥ ᠰᠡᠴᠡᠨ ᠪᠠᠳᠢᠷᠴᠢᠨ᠄

《ᠲᠠᠨ ᠦ ᠴᠢᠨᠢ ᠬᠥᠯ ᠬᠣᠷᠢᠭᠠᠳᠠᠢ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠠᠴᠠ ᠪᠢᠰᠢ ᠭᠠᠷ ᠬᠣᠷᠢᠭᠠᠲᠠᠢ ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠡᠯᠡᠭᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠰᠢᠦ ᠳ᠋ᠠ᠂ ᠲᠡᠭᠡᠬᠦ ᠪᠡᠷ ᠪᠢ ᠬᠣᠷᠢᠭ᠎ᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠥᠯ ᠵᠢᠠᠨ ᠭᠠᠳᠠᠭ᠎ᠠ ᠴᠢᠨᠢ ᠭᠢᠰᠭᠢᠭᠡᠳ ᠬᠣᠷᠢᠭ᠎ᠠ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠠᠷ ᠵᠢᠠᠨ ᠬᠠᠲᠠᠪᠴᠢ ᠪᠠᠷ ᠴᠢᠨᠢ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠶᠣᠮ᠂ ᠪᠠᠳᠢᠷᠴᠢᠨ ᠨᠠᠳᠠ ᠢᠳᠡᠬᠦ ᠤᠤᠭᠤᠬᠤ ᠥᠭᠭᠦᠭᠡᠳᠡᠭᠡ!《 ᠭᠡᠳ ᠭᠡᠷ ᠲᠤ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠭᠠᠷ ᠵᠢᠠᠨ ᠰᠠᠷᠪᠠᠯᠵᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠠᠨ᠎ᠠ ᠵᠢ ᠮᠠᠭᠠᠵᠢᠯᠠᠨ ᠱᠡᠵᠢᠭᠢᠨᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠭᠡᠨ᠎ᠡ᠃ ᠲᠡᠭᠡᠬᠦ ᠪᠡᠷ ᠨᠢ ᠥᠨᠥ ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠭᠠᠷ ᠳᠡᠭᠡᠷ᠎ᠡ ᠨᠢ ᠠᠭᠠᠷᠤᠤᠯ᠂ ᠥᠷᠥᠮ᠎ᠡ ᠲᠠᠯᠪᠢᠵᠤ᠄

ᠨ《ᠠᠭᠠᠳᠤ ᠪᠣᠵᠠᠷ ᠭᠠᠷ ᠵᠢᠠᠨ ᠠᠪ ᠬᠦ᠋》 ᠭᠡᠳ ᠭᠠᠷ ᠤᠷᠤᠭᠤ ᠨᠢ ᠦᠨᠡᠰᠦᠨ ᠦ ᠤᠳᠬᠤᠭᠤᠷ ᠵᠢᠠᠷ ᠴᠣᠬᠢᠵᠤ ᠭᠡᠨ᠎ᠡ᠃

ᠪᠠᠳᠢᠷᠴᠢᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠳᠤᠷ᠎ᠠ ᠦᠭᠡᠢ ᠨᠢ ᠬᠦᠷᠴᠦ᠄ 《ᠠᠤᠬᠤ ᠪᠠᠢᠲᠠᠯ᠎ᠠ ᠪᠠᠷ ᠪᠢ ᠲᠠᠨ ᠦ ᠳᠤ ᠬᠠᠲᠠᠪᠴᠢ ᠪᠠᠷ ᠭᠠᠷ ᠵᠢᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ ᠶᠣᠮ ᠤᠤ? ᠥᠭᠯᠢᠭᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠢᠲᠠᠯ᠎ᠠ ᠪᠠᠨ ᠲᠠᠨ ᠦ ᠬᠢ ᠮᠢᠨᠦ ᠵᠠᠮ ᠳᠤ ᠪᠠᠭᠤᠭᠠᠳ᠂ ᠭᠠᠷ ᠳᠡᠭᠡᠷ ᠡ ᠦᠷᠦᠮ᠎ᠡ᠂ ᠠᠭᠠᠷᠤᠤᠯ ᠲᠠᠯᠪᠢᠳᠠᠭ ᠶᠤᠮ ᠦᠦ? ᠥᠭᠡᠷ᠎ᠡ ᠴᠤ ᠪᠠᠰᠠ ᠥᠭᠯᠢᠭᠡ ᠠᠪᠣᠯᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠢᠬᠤ ᠯᠠ ᠶᠣᠰᠤᠲᠠᠢ ᠳᠠ》 ᠭᠡᠳ ᠭᠠᠷ ᠵᠢᠠᠨ ᠣᠯᠠᠮ ᠰᠠᠪᠢᠯᠵᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠠᠭᠠᠯᠭ᠎ᠠ ᠬᠠᠨ᠎ᠠ ᠵᠢ ᠱᠠᠵᠢᠭᠨᠢᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠮᠠᠭᠠᠵᠢᠭᠰᠠᠨ ᠳᠤ ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠠᠶᠤᠵᠤ ᠨᠢᠭᠡ ᠰᠢᠷ᠎ᠠ ᠴᠠᠢ ᠥᠭᠴᠦ ᠭᠡᠨ᠎ᠠ᠃

ᠪᠠᠳᠢᠷᠴᠢᠨ᠄ 《ᠴᠢᠮ᠎ᠠ ᠵᠢ ᠰᠥᠨᠢ ᠤᠨᠲᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠬᠤ ᠳᠤ ᠪᠠᠷᠠᠭᠤᠨ ᠡᠮᠦᠨ᠎ᠡ ᠵᠦᠭ ᠦᠨ ᠲᠠᠮᠤ ᠵᠢᠨ ᠣᠷᠤᠨ ᠠᠴᠠ ᠳᠤᠬᠤᠨ ᠳᠡᠭᠡᠷ᠎ᠡ ᠪᠠᠨ ᠳᠣᠯᠣᠭᠠᠨ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠨᠢᠳᠦ ᠲᠠᠢ ᠡᠷᠯᠢᠭ ᠦᠨ ᠠᠮᠴᠢ -- ᠴᠢᠳᠭᠦᠷ ᠢᠷᠡᠵᠤ᠂ ᠲᠠᠨ ᠦᠨ ᠬᠠᠲᠠᠪᠴᠢ ᠪᠠᠷ ᠮᠥᠨ ᠯᠠ ᠢᠩᠭᠢᠵᠦ ᠭᠠᠷ ᠵᠢᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠶᠠᠳᠠᠭᠣᠴᠤᠳ ᠲᠣ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡᠯᠭᠡᠳᠡᠭ ᠦᠨ ᠴᠢᠨᠢ ᠭᠠᠷᠢᠭᠤ ᠳᠤ ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠲᠠᠨ ᠢ ᠰᠢᠳᠭᠡᠭᠡᠳᠡ ᠠᠪᠳᠠᠷ᠎ᠠ ᠲᠠᠢ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠵᠢ ᠴᠢᠨᠢ ᠠᠪᠣᠨ᠎ᠠ ᠳᠠ》ᠭᠡᠳ ᠳᠠᠬᠢᠨ ᠭᠠᠷ ᠵᠢᠠᠨ ᠰᠠᠷᠪᠠᠯᠵᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠢ᠃

ᠪᠠᠶᠠᠨ᠂ ᠡᠬᠨᠡᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠭᠤᠯᠠ ᠡᠨᠡ ᠦᠭᠡᠨ ᠡᠴᠡ ᠶᠡᠬᠡᠭᠡᠬᠡᠨ ᠰᠡᠵᠢᠭᠯᠡᠵᠦ ᠠᠶᠤᠭᠠᠳ ᠲᠡᠷᠡ ᠳᠣᠣᠷ᠎ᠠ ᠪᠠᠨ ᠠᠪᠳᠠᠷ᠎ᠠ ᠪᠠᠨ ᠠᠭᠤᠳᠠᠯᠠᠭᠠᠳ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠪᠦᠭᠡᠴᠢ ᠪᠡᠨ ᠭᠠᠷᠭᠠᠵᠤ ᠭᠠᠷ ᠳᠡᠭᠡᠷ᠎ᠡ ᠨᠢ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠠᠳ᠄

ᠳᠣᠯᠣᠭᠠᠨ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠨᠢᠳᠦ ᠲᠡᠢ ᠴᠢᠳᠭᠦᠷ ᠢ ᠨᠠᠭᠠᠰᠢ ᠨᠢ ᠢᠷᠡᠭᠦᠯᠬᠦ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠠᠷ ᠪᠠᠢᠨ᠎ᠠ ᠤᠤ?》 ᠭᠡᠵᠦ ᠭᠤᠶᠤᠵᠠᠢ᠃

ᠲᠡᠭᠡᠬᠦ ᠳᠤ ᠪᠠᠳᠢᠷᠴᠢᠨ᠄ 《ᠳᠣᠯᠣᠭᠠᠨ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠨᠢᠳᠦ ᠲᠡᠢ ᠴᠢᠳᠭᠦᠷ ᠴᠢᠮ᠎ᠠ ᠵᠢ ᠡᠨᠡ ᠬᠡᠪ ᠵᠢᠠᠷ ᠡᠩ ᠦᠨ ᠶᠠᠳᠠᠭᠤᠴᠤᠳ ᠲᠣ ᠡᠷᠡᠯᠭᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠪᠠᠯ ᠬᠡᠵᠢᠶ᠎ᠡ ᠴᠤ ᠢᠷᠡᠬᠦ ᠯᠠ ᠪᠠᠢᠬᠤ》 ᠲᠡᠵᠦ ᠬᠡᠯᠡᠭᠡᠳ ᠴᠠᠭᠠᠰᠢ ᠪᠠᠨ ᠠᠯᠬᠤᠵᠤ ᠭᠡᠨ᠎ᠡ᠃

ᠬᠠᠷᠢᠮᠴᠢ ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠡᠨᠡ ᠦᠶ᠎ᠡ ᠡᠴᠡ ᠡᠬᠢᠯᠡᠭᠡᠳ ᠡᠩ ᠦᠨ ᠪᠠᠭᠤᠷᠠᠢ ᠬᠦᠮᠦᠰ ᠲᠦ ᠡᠷᠡᠯᠭᠡᠵᠦ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠪᠠᠨ ᠪᠠᠢᠵᠠᠢ ᠭᠡᠨ᠎ᠡ᠃

2. Cyrillic2. 新蒙文

Цэцэн бадарчин

Эрт урьд цагт их баян нэг айл байж гэнэ ээ. Тэр баяных ядуу хоосон хүнд аяга ч цай амсуулж тавагтай идээ үзүүлдэггүйгээр барахгүй харин заяа муутай гуйлагачин гэж тэдэнд дээрэлхэж, хулмаж зоддог байж гэнэ ээ.

Гэтэл туунийг нь мэддэг нэг бадарчин тэр баяаныг очих гэж явтал баяны эхнэр барааг нь хараад гэрийнхээ үдэнд дээс татаж, хөл хорисон тохио болгож гэнэ ээ. Бадарчин шууд яваад баяны гадна очиж хавчаг үүргээ хапанд нь буулгажээ. Тэгтэл түний чимээгээр баьны эхнэр гарч ирээд᠄

"Бадарчин гуай! Манайх хөл хорисон байна шүү дээ" гэжээ. Бас гэр дотроос баьн бүдүүн дуугаар:

"Манайх хөл хориотой байна! Цаашаа бушуу зайл хөө!" гэж хөөж гэнэ ээ.

Тэгэхээр нь бадарчин гэрийн баруун урьд хатавчаар гараа шургуулж оруулаад алгаа тосчэй. Гэртээс өнөө харамч баян:

"Чи муу гуйлагчин яах гэж хатавчаар гараа оруулж байгаа юм бэ хөө!" гэж уурсан загнажээ. Тэгэхэд цэцэн бадарчин:

"Таны чинь хөл хоротой гэсэн голхоос биш гар хориотой гэж хэлээгүй шүү дээ, тэгэхээр би хориотой хйлөө гадна чинь гишгээд хорогүй гараа хатавчаар чинь оруулсон юм. Бадарчин надд идэх уух өгөөдөх!" гээд гэрт оруулсан гараа сарвалзуулан ханыг маажлан шажигнуулаж гэнэ ээ. Тэгэхээр нь өнөө баян гар дээр нь ааруул, өрөм тавиж:

Бадарчин улам дургүй нь хүрч: "Авах байтлаа би танайд хатавчаар гараа оруулдаг юм уу? Өглөггүй байтлаа танай миний замд буугаад, гар дээр өрөм, ааруул тавьдаг юм уу? Өөр ч бас өглөг авлага байх л ёстой да" гээд гараа улам савалзуулан хаалга ханыг шажигнуулан маажсанд баьн айж нэг шар цай өгч гэнэ ээ.

Бадарчин: "Чамайг шөнө унтаж байхад баруун өмнө зүгийн тамын орноос духан дээрээ долоон улаан нүдтэй эрлэгийн элч -- чөтгөр ирж, таны гэрийн хатавчаар мөн л ингээж гараа оруулж, ядуучуудад дээрэлхдэгийн чинь хариуд баьн таныг шийтгээд авдартай алтыг чинь авна даа" гээд дахин гараа сарвалзуулжээ.

Баян, эхнэртэйгээ хоёулаа энэ үгнээс ихээхэн сэжиглэж айгаад тэр дороо авдараа үүдлаад алтан бөгжөө гаргаж гар дээр нь тавиад:

"Долоон улаан нүдгэй чөтгрийг нааш нь ирүүлэхгүй гар байна уу?" гэж гуйжээ.

Тэгэхэд бадарчин: "Долоон улаан нүдтэй чөтгөр чамайг энэ хэвээрээ энгийн ядуучуудад эрэлхэж байвал хэзээ ч ирэх л байх" гэж хэлээд, цаашаа алхаж гэнэ ээ.

Харамч баян энэ үенээс эхлээд энгийн буурай хүмүүст эрэлхэж гэрэлгэжээ байж гэнэ ээ.


3. 词汇 3. Vocab 語彙

ᠰᠠᠴᠠᠨ
(sečen)
səʧin
сэцэн (注)(Note)
【intelligent, clever, wise】 【英明的, 聪慧的】
ᠪᠠᠳᠢᠷᠴᠢᠨ
(badirčin)
bædʧɪrɪn
бадарчин
【mendicant monk, itinerant monk】 【募化者僧, 托钵僧】
ᠠᠮᠰᠠᠭᠤᠯᠬᠤ
(amsaɣulxu)
amsʊ:lǎx
амсуулах
【allow to taste, give a taste of】 【让尝味】

To be continued


4. Notes4. 备注

ᠰᠡᠴᠡᠨ Сэчэн is normally ᠴᠡᠴᠡᠨ цэцэн in Mongolia. (回去) (Back)
Back to Top